Wystawa „Emancypantki czy siłaczki? Polskie harcerki w latach 1911–1949” w Czytelni Naukowej nr I im. Janiny Englert

„Wystawa powstała dla upamiętnienia działalności Organizacji Harcerek ZHP w hołdzie harcerkom z tamtych lat. Harcmistrzyni Anna Zawadzka, dziejopisarka harcerstwa, opowiadała, że harcerski ruch żeński budowały kobiety wybitne, które funkcje harcerskie pełniły całkowicie bezinteresownie, będąc jednocześnie czynnymi zawodowo i dbając o swoje rodziny należycie.

Dziś drużyny harcerskie noszą ich imiona, ale poza harcerstwem mało kto wie, jak wiele harcerkom zawdzięczają np. mieszkańcy Warszawy w czasie wojny i Powstania. Nie znajdziemy ich imion w nazwach ulic, placów, skwerów czy wśród bohaterów szkół! Dokumentowanie oraz upowszechnianie wiedzy o dokonaniach i bohaterstwie dziewcząt w harcerskich mundurach jest misją Fundacji Harcerek Organizacji Pożytku Publicznego. Pomysł wystawy plenerowej pojawił się podczas Pikniku Archiwalnego PAN, na którym Fundacja Harcerek wystąpiła z prezentacją pt. „Kobiety–Warszawianki–Harcerki”.

Uczestnicy tego wydarzenia zdumieni ogromem dokonań harcerek optowali za upublicznieniem tej wiedzy w formie medialnej i ogólnodostępnej. Te kryteria spełnia wystawa plenerowa przygotowana przez Fundację Harcerek we współpracy z Muzeum Harcerstwa.

Na 16 planszach zaprezentowano dzieje harcerskiego ruchu żeńskiego od jego narodzin do zakończenia działalności Organizacji Harcerek w Polsce. Bohaterkami wystawy są dziewczęta i kobiety, które niezależnie od okoliczności „całym życiem pełniły służbę”. Charakter autentyczności nadają wystawie unikalne zdjęcia podkreślające różnorodną aktywność harcerek.

Wernisaż wystawy na placu Zamkowym odbył się 1 października 2017 r. w Światowym Dniu Polskiej Harcerki. Co roku w pierwszą niedzielę października harcerki wspominają te, które odeszły już na wieczną wartę. O nich opowiada wystawa, bo od nich się wszystko zaczęło i dzięki nim harcerstwo przetrwało najtrudniejsze chwile naszej historii.

Na placu Zamkowym wystawę można było oglądać od 22 września do 12 października 2017 r. Potem została przekazana Muzeum Harcerstwa. Pomniejszona replika wystawy przeznaczona do pomieszczeń zamkniętych jest systematycznie prezentowana w miejscach publicznych: podczas uroczystości rocznicowych lub wydarzeń kulturalnych, a także na konferencjach uczelnianych i harcerskich”.

dr Wanda Czarnota

Wystawa dostępna w Czytelni Naukowej nr I im. Janiny Englert do końca października 2025 r.

Wydarzenie realizowane w ramach projektu „Siła kobiet w ruinach miasta”.

Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.